Angst

Is je (hoogbegaafde, hoogsensitieve, …) kind angstig of maakt het zich zorgen? Vraag je je als ouder af hoe je hier het beste mee kan omgaan?

De coronacrisis heeft een enorme impact, ook op onze kinderen. Ook zij missen het contact met hun vriendjes, maken zich zorgen over hun gezondheid en die van hun dierbaren, zijn opeens meer bezig met thema’s als pijn, afscheid en de dood, voelen de spanning en onrust van hun ouders haarscherp aan, zijn ontregeld door het wegvallen van de (schoolse) structuur en ga zo maar door. 

Ik merk dat er steeds meer vragen komen van ouders over hoe ze hier het beste op kunnen reageren, vandaar dat ik er even dieper op inzoom. (Zeker niet alleen zinvol voor hoogbegaafde kinderen trouwens, maar omdat dit een doelgroep is waar ik vaak mee werk heb ik de tekst op sommige punten wat specifieker gemaakt...)

Allereerst: angst toont zich bij kinderen niet altijd als angst. Niet elk kind -ook niet elke volwassene trouwens- kan goed aanvoelen en verwoorden wat er gaande is. Zorgen, angstgevoelens, verdriet,… kunnen op velerlei manieren tot uiting komen, zoals in boos en tegendraads gedrag, frustraties, meltdowns, 1001 vragen in een poging om dat wat hen overweldigt te kunnen begrijpen en controleren, afzondering, interesseverlies… Enfin, je snapt het wel.

Hoogsensitieve en hoogbegaafde kinderen vertonen daarnaast een veel grotere ontvankelijkheid voor prikkels uit hun omgeving. Ze verwerken deze input vervolgens op een manier die ook diepgaander is dan een regulier proces waardoor emoties véél sneller als overweldigend worden ervaren. Hun hoofdjes raken op neuronaal niveau sneller overbelast, bijgevolg verloopt de regulatie van heftige emoties minder optimaal, is hun rationeel denken weinig adequaat, zijn ze minder vatbaar voor een geruststellend gesprek, komen ze sneller in een fight-flight respons terecht, enz. Het zijn daarnaast ook gewoon kinderen, laten we ook zeker dat niet vergeten. 

Enkele tips:

- zet in op rust. Angst en stress vragen enorm veel van ons lichaam. Waak over een goede nachtrust, maar ook overdag is het belangrijk om voldoende rustmomenten in te lassen. Doe dit samen, als dat kan. Leg wat kussens en dekens op de grond en luister samen naar een hoorspel; ga op je rug in het gras liggen, kijk naar de wolken en verzin samen een verhaal; doe met je kind een middagdutje,…
Sommige hoogbegaafde kinderen zijn –vanuit overprikkeling- sneller toe aan rustmomenten. Bij een andere groep zien we net een verminderde behoefte aan slaap (de befaamde ‘FOMO’ ofwel ‘fear of missing out’, een grote prikkelhonger,…). Toch is rust ook voor deze laatste groep erg belangrijk. Ze hebben dan misschien minder echte ‘slaap’ nodig, lichamelijke rust en ontspanning blijven minstens even belangrijk. 

- Laat je kind voldoende drinken, bij voorkeur water of (kruiden)thee. Water is onmisbaar voor ons lichaam om goed en naar behoren te functioneren. Dit geldt nog meer in tijden van hevige stress. Wanneer we onder druk staan, draait ons lichaam overuren. Onze cellen hebben een grotere behoefte aan voedingsstoffen en produceren meer afvalstoffen. Water speelt een rol bij het transport van voedingsstoffen doorheen ons lichaam, alsook van afvalstoffen naar de uitscheidingsorganen. Daarnaast is water rijk aan tal van onmisbare mineralen die ons goed van pas komen in tijden van stress (magnesium, calcium, kalium…). 

- Een goede buikademhaling is belangrijk. Veel kinderen doen dit nog spontaan, maar check het toch ook even en leer het aan indien nodig. Ook lang en diep uitademen is gemakkelijk toepasbaar, zelfs bij erg jonge kleuters. Dit activeert het parasympatische zenuwstelsel dat instaat voor rust en herstel. 

- Veel hoogbegaafde kinderen zitten erg vast in hun hoofdje en kunnen moeilijker ‘zakken’ in hun lichaam of zijn het contact met hun lichamelijk ervaren (‘felt sense’) wat kwijt. Mind en body zijn nochtans onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een goede gronding is cruciaal in tijden van angst en stress. Loop bijvoorbeeld eens op blote voeten doorheen de tuin (let op voor onderkoeling, de grond is nog fris nu!), open de zandbak, ga aan de slag met een eigen moestuintje. Ook binnen in huis kan je prima aan een goede gronding werken: boetseren, brood kneden, helpen bij het koken (met de handen bezig zijn tout court), massage, yoga,… kunnen allemaal helpen om het contact met ons lichaam beter te ervaren of te herwinnen. Ook kietelen is een hele krachtige tool die helpt om de spieren even te ontspannen, zolang je hierin de grenzen van je kind respecteert wel te verstaan. Stop meteen als je kind dit vraagt.

- Neem angst serieus, hoe irreëel deze ook lijkt. Je kind is écht geraakt. Geef ruimte aan wat er is, benoem wat je ziet gebeuren (en check ook even bij je kind of dit wel klopt). Laat hun emoties er zijn en duw ze niet weg. Geef je kind de kans om er doorheen te gaan. 

- probeer te externaliseren. We ZIJN niet onze angst, we ZIJN geen angstig persoon, we vallen niet samen met wat we ervaren, ook onze kinderen niet. Soms kan het helpen om onze emoties te visualiseren (d.m.v. een tekening, een voorwerp, iets te boetseren bijvoorbeeld), of te benoemen aan de hand van een metafoor om er van op een afstand naar te kunnen kijken. Gevoelens mogen er zijn. Ze willen ons iets vertellen zelfs… Wat hebben ze nodig? Wat kunnen we hen bieden? “Als verdriet op bezoek komt” van Eva Eland is een prachtig prentenboekje hierover. Het gaat over verdriet, maar is perfect toepasbaar op gevoelens als angst, boosheid, gemis…

- Communiceer verbondenheid en nabijheid, maar geef kinderen die dit nodig hebben ook de tijd en ruimte om even alleen te zijn. Maak werk van een veilige plek, bouw een kamp waar ze zich even in kunnen terug trekken,… Betrek je kinderen in het samen zoeken naar wat zou kunnen helpen om weer wat rust en veiligheid te ervaren, zowel in zichzelf als rondom hen. Ook kleuren kan heel meditatief zijn. Voor de al wat oudere kinderen bestaan er prachtige mandala’s om in te kleuren bijvoorbeeld. Een echte topper hier thuis, ook voor mezelf trouwens

- Geef correcte informatie, aangepast aan hun leeftijd. Niet evident bij hoogbegaafde kinderen is mijn ervaring: cognitief zijn deze kinderen vaak perfect in staat om informatie te begrijpen die hun leeftijd vér te boven gaat, maar door de intensiteit in hun emotionele verwerking kunnen ze de gevoelens die deze info oproept soms onvoldoende plaatsen of reguleren. Ze verstaan bijvoorbeeld probleemloos het nieuws voor volwassenen, maar reageren explosief wanneer ze de impact en reikwijdte van dit cognitieve begrijpen ook gaan doorvoelen. Ook de typische asynchroniteit bij hoogbegaafde kinderen speelt hierin zeker een rol. Je ziet als het ware verschillende leeftijden (cognitief, sociaal-emotioneel, motorisch,…) verenigd in eenzelfde lichaampje. Wees je ervan bewust dat je hoogbegaafd kind niet op elk moment ‘hoogbegaafd’ zal reageren en verwacht dit ook niet. Dat is net heel normaal, zéker in tijden van stress…

- Vooral jonge kinderen verwerken veel via hun spel. Ziekenhuisje spelen met de Playmobil, schooltje met de poppen of knuffels,… Zet speelgoed dat stimuleert tot fantasiespel (àlles dus) niet te ver weg.

- Zorg voor verbondenheid met vriendjes en familie. Schrijf brieven, knutsel kaartjes, maak contact online… We leven in een digitaal tijdperk, maak er gebruik van!

- Wees authentiek. De kritische instelling van hoogbegaafde kinderen maakt dat ze de authenticiteit van de mensen in hun omgeving grondig zullen uittesten. Zij gaan er enorm op toezien hoe men hen met respect, begrip en oprechte gevoelens benadert. Ervaring leert dat als je in staat bent om op een authentieke manier te reageren, je heel ver kan komen. Maar als wat je zegt niet overeenkomt met wat je doet, dan ben je veel verder van huis weg. Als ouder probeer je best niet om de schijn hoog te houden. Ze prikken daar allicht gewoon doorheen. Het is van het grootste belang dat je in de contacten jezelf blijft, ook al ben je zelf bang of overstuur. Hoogbegaafde kinderen zijn bijzonder gevoelig voor een sfeer van transparantie, authenticiteit en empathie. Zij zijn zeer alert voor taboes, inconsequent gedrag, hypocrisie, leugentjes om bestwil. Ze willen een sfeer waarin ze ‘echt’ mogen zijn, zichzelf mogen zijn zonder franjes, zonder rookgordijnen op te trekken. Probeer dat ook zelf uit te dragen.

- Een angstig kind, een kind dat overspoeld wordt door intense emoties is (nog) niet voor rede vatbaar, maar moet eerst weer tot rust en ‘in’ zichzelf kunnen komen. Pas daarnà is er ruimte voor een gesprek. Blijf na de ‘crisis’ praten met elkaar, voorzie momenten van familieoverleg, eet met het gezin samen aan tafel en leg alle schermpjes even aan de kant,…
Geef wat psycho-educatie rond stress en angst, evt. ook rond hoogsensitief en/of hoogbegaafd zijn indien dit aan de orde is. Google eens op ‘stress en reptielenbrein’ bijvoorbeeld, of voorzie (prenten)boeken met de nodige info. Lees hier samen in en ga erover in gesprek.

- Beweeg. Ga naar buiten, de natuur in. Je moest al weg zijn!

En last but zeker not least: zorg als ouder goed voor jezelf. Durf jezelf op de eerste plaats zetten. Geef jezelf even een time out. Pas wanneer je zelf kan opladen, kan je er zijn voor anderen…


Angst

Andere blog artikels

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

{{ newsletter_message }}

x

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x