Over onderpresteren en Rocket science

Het gaat niet om rocket science....

Ik ben iemand die veel nood heeft aan dingen bijleren. Ik doe dat écht graag, maar het gaat veel verder dan dat: wanneer ik te lang te weinig (cognitieve) uitdaging ervaar in mijn leven, kan ik ontzettend ambetant en chagrijnig worden (mijn naasten zullen dat met plezier beamen ;) ) Iets nieuws leren geeft mij voeding, energie, houdt mij op mijn pad, wakkert mijn creativiteit aan, verbreedt mijn blik, geeft mij voldoening en brengt mij tot rust. 

Leerhonger dus…
Ik heb het lang niet als dusdanig herkend, maar weet inmiddels dat het bij me hoort. En dat hoeft voor alle duidelijkheid geen rocket science te zijn he: ik kan evenveel voeding halen uit het leren haken van granny-squares of pottenbakken, om maar even wat te noemen… Het liefst leer ik daarbij zelfstandig, in mijn eentje maar met nu en dan opvolging en feedback, op mijn eigen tempo, in alle rust en in mijn eigen omgeving… Ook die elementen zijn belangrijk en maken deel uit van hoe ik dat eigenlijke leren ervaar, welke inspanningen en volharding ik aan de dag kan leggen… Het gaat daarbij ook echt om het proces van leren, veel minder om het eindresultaat an sich (al hoop ik nog steeds op ooit een volledig zelf gedraaid keramieken servies). Ik ben ambitieus op vele vlakken, maar die leerhonger gaat wezenlijk om iets helemaal anders: het gaat om zuurstof, essentieel om te kunnen zijn wie ik ben, om authentiek in het leven te kunnen staan, om ZIJN tout court, niet om presteren of resultaat.

Als volwassene ben je echter zoveel vrijer in het creëren van een voor jou gepaste leeromgeving dan als schoolgaand kind. Kinderen zijn voor het vervullen van heel wat van hun leernoden van ons afhankelijk. En net daarom ligt de problematiek van onderpresterende (hoog)begaaafde kinderen en jongeren me zo nauw aan het hart. Het gaat immers zoals gezegd niet puur om dat presteren, het gaat om hun zijn, om hun identiteit, om het voeling hebben en kunnen houden met hun ware zelf. Het begint misschien wel met presteren (in de zin van structureel minder presteren dan waartoe je in staat bent), maar onderpresteren betreft een psycho-emotionele dynamiek die veel en veel verder reikt dan punten, resultaten, studierichtingen en diploma’s.

Eleonoor Van Gerven verwoordt het bijzonder goed: “Wanneer hoogbegaafde kinderen structureel te weinig uitdaging krijgen, of onvoldoende gezien worden in hun typische manier van ‘zijn’ kunnen ze gaan onderpresteren, zelfs al in de kleuterschool. Onderpresteerders menen, terecht of ten onrechte, dat het niet veilig is om zich te laten zien als wie ze echt zijn. Niet aan de klas of niet aan de onderwijsgevende(n), of aan allebei. Deze kinderen willen niet opvallen, niet ‘anders zijn’, want dat maakt ze onzeker, verlegen, soms zelfs ronduit bang. Het kind tast af wat er ongeveer van hem/haar verwacht wordt, en is erop gericht precies die prestatie te leveren. Qua werkniveau past het zich aan wat het denkt dat de norm is in de groep. Het laat niet meer zien wat het kan en wat het leuk vindt. Het zet de eigen leerbehoeften opzij, maar niet alleen dit: een onderpresteerder verliest langzamerhand het contact met een groot deel van zijn of haar basisbehoeften. Tegelijkertijd gaan de eigen gevoelens overboord. Onderpresteren is alleen maar mogelijk als je stelselmatig je gevoelens ontkent. In de eerste plaats de gevoelens over hoe het is als je niet aan je trekken komt omdat je zelf je interesses en talenten ontkent. Langzamerhand wordt het een gewoonte om geen aandacht meer te geven aan de eigen gevoelens, behoeften, interesses en talenten. En dit alles gebeurt dan ook nog eens onbewust. Onderpresteren is een psychisch beschermingsmechanisme dat automatisch in werking gaat, zonder dat het kind er zo bewust voor kiest.”

Het is met andere woorden van groot belang om onderpresteren tijdig te signaleren en te voorkomen, m.o.o. het emotioneel welbevinden van onze kinderen en leerlingen. 

Want na-tuur-lijk moeten we niet op elk moment op het plafond van ons potentieel fuctioneren - dat is zelfs ronduit ongezond-, maar het is wél nodig dat ieder kind de mogelijkheid krijgt om zijn of haar leerhonger te voeden. Want zonder geschikte voeding, wordt het leven wel heel erg moeilijk he. Zo hard maar simpel is het gewoon.

(Wil je graag meer weten over onderpresteren? Klik dan even door naar de vormingspagina voor het webinar hierover)


Over onderpresteren en Rocket science

Meer items

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

{{ newsletter_message }}

x

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x